W dwuodcinkowym wywiadzie w prawo.pl przeprowadzonym przez red. Patrycję Rojek-Sochę prokurator dr Michał Gabriel-Węglowski, członek zespołu problemowego ds. prokuratury Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury mówi o wprowadzeniu systemowej oceny pracy prokuratorów oraz o zmianach w strukturze organizacyjnej prokuratury.
W pierwszej części, zatytułowanej Praca prokuratora, jak każdego prawnika, wymaga oceny, rozmówca dziennikarki powiedział:
[…] Mówię za siebie, bo każdy z członków zespołu może mieć swoje argumenty. Formuła wewnętrznej, cyklicznej oceny pracy prokuratora jest potrzebna. W każdej normalnie funkcjonującej instytucji czy profesji pracownik podlega pewnym formom analizy jakości jego pracy. Nie widzę powodu, by miało to omijać prokuratorów. Nie jest prawdą, że jedyną słuszną, jak podnoszą przeciwnicy ewaluacji, jest ocena tej pracy dokonywana przez sąd. Z wielu powodów, choćby takich, że nie wszystko, co robi prokurator, trafia przed sąd. Czy też z takiego, że uniewinnienie oskarżonego nie zawsze świadczy o złej pracy prokuratora, a skazanie nie zawsze dowodzi, że jest świetnym fachowcem. Praca prokuratora ma wiele płaszczyzn. Natomiast stworzyliśmy taką konstrukcję, by po pierwsze, sądowe sukcesy i porażki prokuratora rzeczywiście miały znaczenie w tej ewaluacji. Po wtóre zaś, by system ten wyglądał inaczej niż kompletnie bezużyteczna formuła z wydziałami poświęconymi ocenianiu, która obowiązywała w latach 2010-2016. Powtórzę: ewaluacja jest potrzebna, bo jeśli oczekujemy dużej niezależności i wysokich zarobków, to drugą stroną tego medalu jest odpowiedzialność za swoją pracę. Ponadto oceny winny być przydatne w ubieganiu się o awanse, jako element dokumentacji wniosku i argument za umożliwieniem pracy na wyższym szczeblu. […] Ocena ma mieć charakter dwojaki. Pierwszy, obligatoryjny – ewaluacja pracy prokuratora co 4–5 lat, za ostatnie 36 miesięcy. W dużej mierze automatycznie, poprzez dostępne dane generowane z systemu informatycznego prokuratury (ilość spraw przydzielonych i zakończonych, rodzaj spraw, skazania, uniewinnienia itd.). Do tego pisemna ocena ze strony bezpośrednich szefów (np. naczelnika wydziału), ujęcie ewentualnego skazania dyscyplinarnego oraz uwzględnionych skarg na prokuratora. I wreszcie własna samoocena, w której prokurator może także ująć, z czego wynikają takie, a nie inne wyniki pracy. Same liczby bowiem nigdy nie dadzą pełnego obrazu, to tylko i aż statystyka. […] Ocena ma mieć charakter dwojaki. Pierwszy, obligatoryjny – ewaluacja pracy prokuratora co 4–5 lat, za ostatnie 36 miesięcy. W dużej mierze automatycznie, poprzez dostępne dane generowane z systemu informatycznego prokuratury (ilość spraw przydzielonych i zakończonych, rodzaj spraw, skazania, uniewinnienia itd.). Do tego pisemna ocena ze strony bezpośrednich szefów (np. naczelnika wydziału), ujęcie ewentualnego skazania dyscyplinarnego oraz uwzględnionych skarg na prokuratora. I wreszcie własna samoocena, w której prokurator może także ująć, z czego wynikają takie, a nie inne wyniki pracy. Same liczby bowiem nigdy nie dadzą pełnego obrazu, to tylko i aż statystyka. […] W razie uzyskania oceny negatywnej w wyniku oceny kompleksowej ewaluacja uproszczona ponawiana będzie co roku przez trzy lata, obejmując kolejny rok pracy, który upłynął. Następna ocena ostrzegawcza skutkować będzie drugą oceną kompleksową. Dopiero dwie negatywne oceny kompleksowe spowodują obowiązek po stronie Prokuratora Generalnego odwołania prokuratora ze stanowiska, czyli z zawodu. […] Jeżeli ktoś nie potrafi podejmować samodzielnych decyzji, to niech poszuka profesji, w której decyzje podejmuje ktoś inny. Nie brak takiej roboty. Albo jeśli komuś odpowiada „hamletyzowanie”, to niech się realizuje w teatrze. Natomiast jeśli masz wiedzę, ale i niezbędną świadomość swoich słabych stron, potrzebę doskonalenia, „kręgosłup” etyczny, poczucie obowiązku, odpowiedzialności i profesjonalizmu, to wówczas przychodź do prokuratury i współtwórz taką instytucję. […] Jestem od blisko 10 lat sędzią dyscyplinarnym dla prokuratorów, w tym także przez pewien czas w sądzie odwoławczym przed jego likwidacją. […] Rozwiązania, które wprowadza projekt, przede wszystkim likwidują liczne niejasności i luki, choć na pewno nie wszystkie, bo życie jest bogatsze niż ustawy. A co do proponowanych rozwiązań, to przecież nie ujęlibyśmy ich w projekcie, gdybyśmy przyjmowali założenie, że to i tak nic nie zmieni. […Zmiany mają służyć] [po] pierwsze uproszczeniu systemu kar (w tym likwidacja jednej z dwóch, moim zdaniem zbędnej, kary finansowej). Po drugie, wyeliminowaniu kary usunięcia z zajmowanej funkcji, gdyż jest to przepis praktycznie martwy. Jeżeli ktoś jest obwinionym w postępowaniu dyscyplinarnym, to już dawno z tej funkcji został odwołany albo sam zrezygnował. Oczywiście, w wyjątkowych przypadkach może jeszcze „na tej” funkcji pozostawać, więc odwołanie przesuwamy na taki wypadek do fakultatywnych środków dyscyplinarnych. Ponadto wprowadzamy zupełnie nowy i zdecydowanie ważniejszy środek – czasowego zakazu obejmowania funkcji kierowniczej. […]*****
W drugiej części rozmowy zatytułowanej Projekt o ustroju prokuratury poprawia sytuację prokuratorów rejonowych, prokurator dr Michał Gabriel-Węglowski powiedział, że:
[… ] Prokuratury rejonowe to podstawa piramidy, tam pracuje najwięcej prokuratorów. Projekt szykuje dla „rejonów” sporo zmian i nowości. Po pierwsze, uwolnienie dla prokuratorów stawek awansowych wynagrodzenia. To oczywiście wiąże się z koncepcją jednolitego statusu prokuratora. Będzie to trudniejsze bez jednolitego statusu sędziego – który, być może, za jakiś czas Komisja też zaproponuje – ale nie niemożliwe. […] Środowisko, które przejęło rządy w Prokuraturze w 2016 r. i doprowadziło do błyskawicznego uchwalenia dzisiaj obowiązującej ustawy – które już odsądza nasz projekt od czci i wiary – nie pytało nikogo o zdanie. Hipokryzja to hołd składany cnocie przez występek… […] Do Komisji nie wpłynęły na piśmie żadne postulaty ZZPiPP RP, czy choćby Stowarzyszenia Ad VOCEM. A przecież od 2023 r. były już moja książka i projekt LSO, poważne punkty odniesienia do dyskusji. Zespół nie był głuchy. Jedno z rozwiązań zawartych w projekcie pochodzi od jednego z kilku zaledwie prokuratorów (a jest nas blisko sześć tysięcy), którzy zabrali głos – i to nie z sali, tylko z „czatu” – podczas marcowej konferencji na UW dotyczącej naszych prac. Czekam na pokazanie projektu związkowego, który, z tego co słyszałem, powstaje od około dwóch lat, znacznie dłużej niż projekt Komisji. Na stronie internetowej Związku na ten temat cisza. Podobnie na stronie Stowarzyszenia AD VOCEM, ale temu ostatniemu zapewne odpowiada obecna ustawa. Wobec rzekomej „antyprokuratorskości” projektu zespołu, czekam z ciekawością na „pro” innego projektu, ale jednocześnie propaństwowość i szacunek dla oczekiwań społeczeństwa. Postawmy projekty obok siebie, porównajmy. Mechanizmy demokracji zdecydują, a potem Polacy poniosą koszty, albo zbiorą profity tej decyzji. […] Wszystkie jedenaście prokuratur regionalnych, które miałyby zniknąć, mieści się w tym samych miastach, w których prokuratury okręgowe. Wydziały obu tych szczebli, w tym sądowe, niemal w całości dublują się. Każda zmiana organizacyjna z natury rzeczy wywołuje jakieś zamieszania. Ale głosy o jakiejś totalnej dezorganizacji pracy Prokuratury, to czysta demagogia. […] Obecnie, gdy Zespół zakończył pracę, tempo procedowania nad nim na forum całej Komisji Kodyfikacyjnej, podobnie jak nad innymi projektami, leży w gestii jej Przewodniczącego. Z drugiej strony pamiętajmy, że to jest w dużej części zupełnie nowa ustawa, ponad 300 artykułów, 38 tysięcy słów, blisko 300 tysięcy znaków. W prawie nierzadko przecinek w konkretnym miejscu ma gigantyczne znaczenie. Przecież to wszystko trzeba przemyśleć, napisać, przeczytać, przedyskutować w grupie, poprawić etc. To nie piekarnia. I nie ten czas, gdy od napisania projektu do jego podpisania przez prezydenta mijał czasem tydzień czy dwa. Poza tym członkowie Zespołu poza Komisją normalnie pracują na wielu polach, a doba ma tylko 24 godziny. […]