10 września Sąd Uni Europejskiej (Pierwsza Izba, skład 3 sędziów) wydał wyrok w sprawie T‑643/22, w którym odrzucił odwołanie byłego prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza od wpisania go przez Radę Unii Europejskiej na listę sankcyjną.
Sąd przypomniał (par. 4 – 6 i 21) uzasadnienie objęcia W. Janukowycza sankcjami:
4.W dniu 17 marca 2014 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła na podstawie art. 29 TUE decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2014, L 78, s. 16).
5 W tym samym dniu Rada przyjęła na podstawie art. 215 TFUE rozporządzenie (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2014, L 78, s. 6).
6 W dniu 25 lutego 2022 r., mając na uwadze powagę sytuacji na Ukrainie, Rada przyjęła, po pierwsze, decyzję (WPZiB) 2022/329 zmieniającą decyzję 2014/145 (Dz.U. 2022, L 50, s. 1), a po drugie, rozporządzenie (UE) 2022/330 zmieniające rozporządzenie nr 269/2014 (Dziennik Urzędowy 2022, L 51, s. 1), w szczególności w celu zmiany kryteriów, na podstawie których osoby fizyczne lub prawne: podmioty lub organy mogą być objęte przedmiotowymi środkami ograniczającymi.
[…]21. […] Od 2010 do 2014 roku Wiktor Janukowycz był prezydentem Ukrainy. W czasie swojej kadencji prowadził politykę prorosyjską. Ukraiński sąd uznał Wiktora Janukowycza za winnego zdrady stanu za zaproszenie Federacji Rosyjskiej do inwazji na Ukrainę. Po odsunięciu od władzy przeniósł się do Rosji, skąd kontynuował działania mające na celu destabilizację Ukrainy.
Przyczynił się do rosyjskiej interwencji wojskowej na Ukrainie, wzywając prezydenta Federacji Rosyjskiej do wysłania wojsk rosyjskich na Ukrainę w marcu 2014 r. Wiktor Janukowycz wspierał prorosyjskich polityków, którzy pełnili funkcje publiczne na okupowanym Krymie. W 2021 r. na Ukrainie wszczęto nowe śledztwo przygotowawcze, które ujawniło, że Wiktor Janukowycz wraz z dwoma byłymi ministrami obrony dobrowolnie ograniczyli zdolności obronne Ukrainy, w szczególności w tzw. „Autonomicznej Republice Krymu”.
21 kwietnia 2010 r. ówczesny prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz i ówczesny prezydent Rosji Dmitrij Miedwiediew podpisali umowę między Ukrainą a Federacją Rosyjską, na mocy której mandat Floty Czarnomorskiej Federacji Rosyjskiej w Sewastopolu został przedłużony z 2017 do 2042 r. Podpisując porozumienia, Janukowycz stworzył dogodne warunki do wzmocnienia rosyjskiej obecności wojskowej na Ukrainie oraz doposażenia i modernizacji uzbrojenia Floty Czarnomorskiej na terytorium Krymu. Następnie rosyjska broń, która znajdowała się na terytorium Ukrainy, została wykorzystana do aneksji tzw. „Autonomicznej Republiki Krymu” i miasta Sewastopol w 2014 roku.
W 2023 r. ukraińskie Narodowe Biuro Śledcze wydało akt oskarżenia przeciwko Wiktorowi Janukowyczowi, oskarżając go o zdradę i pomoc Rosji w prowadzeniu działalności wywrotowej na Ukrainie.
[W. Janukowycz} Uważa się za prawowitego prezydenta Ukrainy i zawsze zajmował prorosyjskie stanowisko w swoich publicznych wystąpieniach. Według różnych źródeł Wiktor Janukowycz brał udział w rosyjskiej operacji specjalnej mającej na celu zastąpienie ukraińskiego prezydenta nim samym, we wczesnej fazie rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie. Ponadto prezydent Republiki Czeczenii Ramzan Kadyrow zwrócił się do prezydenta Ukrainy o przekazanie wszystkich swoich uprawnień Wiktorowi Janukowyczowi.Wiktor Janukowycz jest zatem odpowiedzialny za wspieranie lub realizację działań lub polityk zagrażających integralności terytorialnej, suwerenności i niezależności Ukrainy, a także stabilności i bezpieczeństwu państwa.
[…]116 Należy […] zauważyć, że w ramach aktów utrzymujących w mocy z września 2023 r. i marca 2024 r. to właśnie powody dotyczące szczególnie poważnych czynów popełnionych przez skarżącego pozostają decydujące i wystarczające, aby uzasadnić pozostawienie jego nazwiska w spornych wykazach, a mianowicie w okresie od 2012 r. do 2014 r., żądanie rosyjskiej interwencji wojskowej na Ukrainie, wsparcie dla prorosyjskich polityków pełniących funkcje publiczne na Krymie oraz dobrowolne ograniczenie zdolności obronnych Ukrainy, które w wyraźny sposób przyczyniły się do destabilizacji Ukrainy, a także jej niedawne zaangażowanie w plan zastąpienia urzędującego prezydenta Ukrainy na początku marca 2022 r.
117 Ze względu na szczególną wagę tych działań, które przyczyniły się do destabilizacji Ukrainy, oraz wobec braku możliwości skutecznego zdystansowania się przez skarżącego od władz rosyjskich i ich polityki na Ukrainie, Rada mogła, w chwili przyjęcia aktów utrzymujących w mocy z września 2023 r. i marca 2024 r.: uzasadnić pozostawienie nazwiska skarżącej w spornych wykazach wyłącznie tymi działaniami.
118 Wynika stąd, że argumenty skarżącego podniesione w trzecim i czwartym piśmie dostosowującym skargę, zmierzające do podważenia zasadności podstaw porozumienia z 2010 r. i aktu oskarżenia wydanego przez ukraińskie Narodowe Biuro Śledcze w 2023 r., należy oddalić jako bezskuteczne (zob. podobnie wyrok z dnia 28 listopada 2013 r., Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft, C-348/12 P, EU:C:2013:776, pkt 72 i przytoczone tam orzecznictwo).
119 W związku z tym jedyny zarzut podniesiony przez [stronę] skarżącą należy oddalić.
120 W świetle całości powyższych rozważań skargę należy oddalić w całości.
[…]SĄD (pierwsza izba)
Niniejszym oświadcza i postanawia:
1) Skarga zostaje oddalona.
2) Wiktor Fiodorowycz Janukowycz pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Radę Unii Europejskiej. […]
