Warszawa 20 marca 2026 r.
Iran a Ukraina
1. Uderzenie w Iran ma negatywne skutki dla wojny obronnej Ukrainy i wzmacnia rosyjskie zagrożenia wobec Europy. Intensywność konfliktu na Bliskim Wschodzie gwałtownie zużywa zapasy amerykańskiego uzbrojenia i w konsekwencji niepokojąco redukuje jego dostępność dla Ukrainy – szczególnie pocisków systemów obrony powietrznej. Powoduje także istotne opóźnienie w dostawach zamówionego w USA przez państwa europejskie (w tym Polskę) uzbrojenia. Wzrost cen ropy ułatwia Moskwie finansowanie wojny. Kryzys paliwowy spowodowany blokadą cieśniny Ormuz odwraca uwagę globalnej i amerykańskiej opinii publicznej od tragedii Ukrainy.
2. USA – jako jedyne z państw – zawiesiły sankcje na sprzedaż ropy przez Rosję. Wskazuje to, że dla administracji Trumpa Ukraina ma znaczenie wtórne wobec działań na Bliskim Wschodzie. Przesunięcie prowadzonych przez Witkoffa i Kushnera negocjacji pokojowych z Putinem bez podania terminu ich wznowienia może świadczyć o malejącym poczuciu odpowiedzialności Waszyngtonu za wypracowanie sprawiedliwego i długotrwałego pokoju w Ukrainie. Należy przy tym mieć na uwadze, że działania zbrojne w Iranie podobnie jak akcja w Wenezueli podważają pozycję i prestiż negocjacyjny administracji Trumpa.
3. Rozpoczęte w lutym 2025 negocjacje USA-Rosja bez udziału Ukrainy, prowadzone jako dyplomacja wahadłowa, koncentrują się od długiego już czasu na kwestiach gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy w zamian za zdobycze terytorialne na rzecz Rosji. W trakcie tych negocjacji Rosja kontynuowała intensywne działania wojenne powodując ogromne straty ludzkie, zniszczenie infrastruktury energetycznej, komunikacyjnej i socjalnej. Stanowisko Moskwy było nieugięte, bez woli kompromisu, mimo istotnych koncesji ze strony amerykańskiej. Przedstawiciele Trumpa zdjęli ze stołu negocjacyjnego perspektywę członkostwa Ukrainy w NATO – bez jakiegokolwiek ustępstwa w zamian ze strony Moskwy. W zaistniałej sytuacji należy uznać, iż prowadzone negocjacje w ich obecnym kształcie i składzie wyczerpały swoje możliwości i dalsze prace ze znacznym prawdopodobieństwem nie przyniosą satysfakcjonujących ustaleń.
4. Zmieniła się sytuacja międzynarodowa oraz zwiększyło zaangażowanie i odpowiedzialność ze strony państw europejskich, które w praktyce przejęły finansowanie budżetu Ukrainy (90 mld EURO w trakcie uruchomienia) i jej zdolności obronnych. Konieczny jest zatem bezpośredni udział państw europejskich, w tym Polski, z wiodącą rolą UE – w rokowaniach na rzecz zakończenia wojny oraz przyszłej odbudowy Ukrainy; procesy te należy traktować łącznie. Oznaczać to będzie rezygnację z formuły bezpośrednich rozmów USA-Federacja Rosyjska, o wynikach których wtórnie dowiaduje się Ukraina i wiodące kraje europejskie.
***
Obecne pogorszenie sytuacji wokół Ukrainy obniża bezpieczeństwo Polski i wymaga zmienionych postaw i działań:
Weto prezydenta i hałaśliwe zwalczanie SAFE przez opozycję czyni z bezpieczeństwa Polski przedmiot partyjnej gry w walce o odzyskanie władzy w kraju. Dążenie PiS do mobilizacji prawicowego elektoratu będzie, do wyborów parlamentarnych 2027 roku, urealniało Polexit, wzmacniało niechęć do Ukrainy i powodowało lekceważenie zagrożenia rosyjskiego. Tendencjom tym należy zdecydowanie się przeciwstawiać. Suwerenność Ukrainy wiąże się bezpośrednio z bezpieczeństwem Polski.
Polska powinna być jednym z wiodących państw europejskich we wspieraniu Ukrainy, szukaniu drogi do zakończenia konfliktu i wiarygodnego zabezpieczenia jej suwerenności po ustaniu działań zbrojnych. Samoograniczanie roli Polski jako kluczowego państwa wschodniej flanki (na przykład sprowadzanie jej roli do zabezpieczenia logistycznego ew. przyszłych sił rozjemczych) może osłabiać europejską jedność wobec rewizjonizmu Rosji.
W budowie europejskiej architektury bezpieczeństwa po zakończeniu wojny należy uwzględnić negatywne doświadczenia procesu Mińsk I i Mińsk II. Dlatego NATO musi odegrać kluczową rolę w jej budowie. Jest bowiem organizacją z wielkim doświadczeniem skutecznego powstrzymywania imperialnej ekspansji ZSSR/Rosji, wyspecjalizowaną w planowaniu obronnym i generowaniu wielonarodowych sił zbrojnych (nie wykluczając Ukrainy).
To Unia Europejska będzie instytucją wiodącą w procesie powojennej odbudowy naszego wschodniego sąsiada. Tylko Unia jako inicjator negocjacji z Moskwą zapewni rozmowy prowadzone nie kosztem Ukrainy, ale dla ustanowienia solidnych gwarancji jej suwerenności.
Konferencja Ambasadorów RP
Konferencja Ambasadorów RP to stowarzyszenie byłych przedstawicieli RP, której celem jest analiza polityki zagranicznej, wskazywanie pojawiających się zagrożeń dla Polski i sporządzanie rekomendacji. Chcemy dotrzeć do szerokiej opinii publicznej. Łączy nas wspólna praca i doświadczenie w kształtowaniu pozycji Polski jako nowoczesnego państwa Europy, znaczącego członka Wspólnoty Transatlantyckiej. Jesteśmy przekonani, że polityka zagraniczna powinna reprezentować interesy Polski, a nie partii rządzącej.
