26 czerwca na Szucha zapadł wyrok w sprawie K 2/26. w której orzeczono o kompetencjach prezydenta, nie wymagających, zdaniem wnioskodawców – wbrew dotychczasowej praktyce oraz wcześniejszemu wyrokowi Trybunału – kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów. Jak wiadomo, katalog aktów urzędowych prezydenta, nie wymagających podpisy premiera jest zamknięty i liczy 30 pozycji, wymienionych w ustępie 3 artykułu 144 Konstytucji. Wśród nich nie ma tych kwestii, których ostatni wyrok dotyczy. Do wyroku odniosło się Ministerstwo Sprawiedliwości, pisząc w Oświadczeniu z 26 czerwca, że „Przedmiotowe rozstrzygnięcie obarczone jest fundamentalnymi i nieusuwalnymi wadami prawnymi, które podważają jego istnienie w obrocie prawnym”.
Monitor udostępnia wyrok oraz stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości.
Wyrok
Sygn. akt K 2/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 25 czerwca 2026 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Bartłomiej Sochański – przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
Bogdan Święczkowski
Wojciech Sych – sprawozdawca
Andrzej Zielonacki,
protokolant: Agnieszka Krawczyk,
po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy, na rozprawie w dniu 25 czerwca 2026 r., wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o zbadanie zgodności:
1) art. 13 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622), rozumianego w ten sposób, że wyznaczenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sędziego Sądu Najwyższego na przewodniczącego Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego dokonującego wyboru Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przypadku, gdy przewodniczenie temu organowi przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego nie jest możliwe lub gdy zgłoszono jego kandydaturę, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów,
2) art. 111 § 4 ustawy powołanej w punkcie 1, rozumianego w ten sposób, że powierzenie kierowania Sądem Najwyższym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wskazanemu sędziemu Sądu Najwyższego w razie zwolnienia stanowiska Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów
– z art. 2, art. 7, art. 10, art. 173 oraz art. 144 ust. 3 pkt 20 w związku z art. 183 ust. 3 oraz w związku z wynikającą z preambuły Konstytucji zasadą ciągłości i sprawności działania instytucji publicznej,
3) art. 15 § 3 zdanie pierwsze w związku z art. 13 § 3 ustawy powołanej w punkcie 1, rozumianego w ten sposób, że wyznaczenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sędziego Sądu Najwyższego orzekającego w izbie Sądu Najwyższego na przewodniczącego zgromadzenia sędziów orzekających w izbie Sądu Najwyższego dokonującego wyboru kandydatów na stanowisko Prezesa Sądu Najwyższego w przypadku, gdy przewodniczenie temu organowi przez Prezesa Sądu Najwyższego nie jest możliwe lub gdy zgłoszono jego kandydaturę, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów,
4) art. 15a § 3 ustawy powołanej w punkcie 1, rozumianego w ten sposób, że wyznaczenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sędziego Sądu Najwyższego orzekającego w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na przewodniczącego zgromadzenia sędziów orzekających w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej dokonującego wyboru kandydatów na stanowisko Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą tej Izby w przypadku, gdy przewodniczenie temu organowi przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego nie jest możliwe, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów,
5) art. 111 § 4 ustawy powołanej w punkcie 1, rozumianego w ten sposób, że powierzenie kierowania pracą izby Sądu Najwyższego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wskazanemu sędziemu Sądu Najwyższego w przypadku zwolnienia stanowiska Prezesa Sądu Najwyższego, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów
– z art. 2, art. 7, art. 10, art. 173 oraz art. 144 ust. 3 pkt 23 w związku z wynikającą z preambuły Konstytucji zasadą ciągłości i sprawności działania instytucji publicznej,
6) art. 22a § 1 ustawy powołanej w punkcie 1, rozumianego w ten sposób, że wyznaczenie sędziów Sądu Najwyższego do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów,
7) art. 106i § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.), rozumianego w ten sposób, że mianowanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej asesorów sądowych wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów,
8) art. 5 § 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), rozumianego w ten sposób, że mianowanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej asesorów sądowych w wojewódzkich sądach administracyjnych wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów
– z art. 2, art. 7, art. 10, art. 173 oraz art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji oraz w związku z wynikającą z preambuły Konstytucji zasadą ciągłości i sprawności działania instytucji publicznej,
o r z e k a:
1. Art. 13 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622) w zakresie, w jakim wyznaczenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sędziego Sądu Najwyższego na przewodniczącego Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego, dokonującego wyboru kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, jest niezgodny z art. 144 ust. 3 pkt 20 w związku z art. 183 ust. 3, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz z zasadą ciągłości i sprawności działania instytucji publicznych wynikającą z preambuły w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Art. 111 § 4 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim powierzenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej kierowania Sądem Najwyższym wskazanemu sędziemu Sądu Najwyższego, w razie zwolnienia stanowiska Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, jest niezgodny z art. 144 ust. 3 pkt 20, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz z zasadą ciągłości i sprawności działania instytucji publicznych wynikającą z preambuły w związku z art. 2 Konstytucji.
3. Art. 15 § 3 zdanie pierwsze w związku z art. 13 § 3 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim wyznaczenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sędziego Sądu Najwyższego na przewodniczącego zgromadzenia sędziów izby Sądu Najwyższego, dokonującego wyboru kandydatów na stanowisko Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą danej izby, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, jest niezgodny z art. 144 ust. 3 pkt 23, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz z zasadą ciągłości i sprawności działania instytucji publicznych wynikającą z preambuły w związku z art. 2 Konstytucji.
4. Art. 15a § 3 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim wyznaczenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sędziego Sądu Najwyższego na przewodniczącego zgromadzenia sędziów orzekających w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, dokonującego wyboru kandydatów na stanowisko Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą tej Izby, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, jest niezgodny z art. 144 ust. 3 pkt 23, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz z zasadą ciągłości i sprawności działania instytucji publicznych wynikającą z preambuły w związku z art. 2 Konstytucji.
5. Art. 111 § 4 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim powierzenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej kierowania izbą Sądu Najwyższego wskazanemu sędziemu Sądu Najwyższego, w razie zwolnienia stanowiska Prezesa Sądu Najwyższego, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, jest niezgodny z art. 144 ust. 3 pkt 23, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz z zasadą ciągłości i sprawności działania instytucji publicznych wynikającą z preambuły w związku z art. 2 Konstytucji.
6. Art. 22a § 1 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim wyznaczenie sędziów Sądu Najwyższego do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, jest niezgodny z art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz z zasadą ciągłości i sprawności działania instytucji publicznych wynikającą z preambuły w związku z art. 2 Konstytucji.
7. Art. 106i § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.) w zakresie w jakim mianowanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej asesorów sądowych wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, jest niezgodny z art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz z zasadą ciągłości i sprawności działania instytucji publicznych wynikającą z preambuły w związku z art. 2 Konstytucji.
8. Art. 5 § 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie, w jakim powoływanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej asesorów sądowych w wojewódzkich sądach administracyjnych wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, jest niezgodny z art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz z zasadą ciągłości i sprawności działania instytucji publicznych wynikającą z preambuły w związku z art. 2 Konstytucji.
Ponadto p o s t a n a w i a:
umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.
Orzeczenie zapadło większością głosów.
Bartłomiej Sochański
Stanisław Piotrowicz
Bogdan Święczkowski
Wojciech Sych
Andrzej Zielonacki (zdanie odrębne)
*****
Stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie decyzji TK dotyczącej kompetencji Prezydenta RP
26.06.2026
Ministerstwo Sprawiedliwości jednoznacznie oświadcza, że decyzja wydana w budynku Trybunału Konstytucyjnego w dniu 25 czerwca 2026 roku (sygn. K 2/26) nie jest legalnym orzeczeniem i nie będzie respektowana. Wydana decyzja ma na celu bezprawne rozszerzenie osobistych kompetencji Prezydenta RP kosztem uprawnień Prezesa Rady Ministrów. Pozostaje przy tym w oczywistej sprzeczności z dotychczasową linią orzeczniczą legalnego Trybunału Konstytucyjnego.
Już w 2006 roku Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie wskazywał, że nie istnieją podstawy do rozszerzenia prerogatyw Prezydenta określonych w art. 144 ust. 3 Konstytucji RP ani w drodze ustawowej, ani poprzez wykładnię opartą na analogii czy tzw. „dalszym ciągu” aktu niewymagającego kontrasygnaty.
Dlaczego Ministerstwo Sprawiedliwości nie uznaje tej decyzji?
Przedmiotowe rozstrzygnięcie obarczone jest fundamentalnymi i nieusuwalnymi wadami prawnymi, które podważają jego istnienie w obrocie prawnym.
Jak jednoznacznie podkreśla Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek:
Musimy jasno mówić o tych wadach formalnych. W mojej ocenie są one na tyle poważne, że w sensie prawnym nie mamy do czynienia z orzeczeniem. Nie ma więc podstaw, by je uznawać i nie będziemy tego robić.
Nieuprawniony wnioskodawca: Wniosek został złożony przez Małgorzatę Manowską w okresie pełnienia obowiązków Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (SN). Jako tzw. „neosędzia” – osoba powołana do SN przy udziale neoKRS nie ma legitymacji do zainicjowania postępowania przez Trybunałem Konstytucyjnym. Funkcję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego może sprawować wyłącznie legalnie powołany sędzia Sądu Najwyższego.
Wadliwy skład TK: W składzie orzekającym zasiadały osoby wyznaczone przez Bogdana Święczkowskiego, którego status jako Prezesa Trybunału Konstytucyjnego jest obciążony tymi samymi wadami prawnymi, które dotyczyły wyboru Julii Przyłębskiej. W składzie znaleźli się również m.in. Stanisław Piotrowicz oraz Wojciech Sych, były neosędzia Sądu Najwyższego. Jednocześnie przydział spraw nadal nie odbywa się według transparentnych zasad, a czterech z sześciu sędziów legalnie wybranych przez Sejm RP w marcu br. wciąż nie zostało dopuszczonych do orzekania.
Brak legitymacji międzynarodowej i krajowej: Wyrokiem z 18 grudnia 2025 r. (sygn. C-448/23) TSUE wprost potwierdził, że polski TK w obecnym kształcie nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu. Identyczne wnioski wielokrotnie formułował również Europejski Trybunał Praw Człowieka, m.in. w sprawach Xero Flor przeciwko Polsce, M.L. przeciwko Polsce oraz A.R. przeciwko Polsce. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie także w uchwałach Sejmu RP oraz orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wydana decyzja z 25 czerwca 2026 roku prowadzi do całkowitej dewastacji fundamentów polskiego systemu ustrojowego i narusza konstytucyjna równowagę władz.
Artykuł 144 Konstytucji w sposób jednoznaczny określa katalog prerogatyw Prezydenta RP, czyli przypadków, w których może on działać samodzielnie, bez kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów. Analizowana sytuacja nie została w tym katalogu ujęta. Próba dopisania nowych prerogatyw w drodze orzeczenia oznacza wykroczenie poza granice wyznaczone przez Konstytucję – mówi Minister Sprawiedliwości podkreślając rażące naruszenie ustawy zasadniczej.
Złamanie zasad Konstytucji RP: Katalog prerogatyw Prezydenta określony w art. 144 ust. 3 Konstytucji ma charakter zamknięty. Nie może być rozszerzany ani ustawą, ani wykładnią opartą na analogii. Każde poszerzenie kompetencji Prezydenta wymagałoby uprzedniej zmiany Konstytucji.
Sprzeczność z legalnym wyrokiem z 2006 roku: Rozstrzygnięcie pozostaje w rażącej sprzeczności z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 23 marca 2006 r. (sygn. K 4/06), wydanym przez pełny skład legalnie ukształtowanego Trybunału z udziałem wybitnych autorytetów prawniczych. Co istotne, także w obecnej sprawie zgłoszono zdanie odrębne – sędzia Andrzej Zielonacki zakwestionował próbę nieuprawnionego rozszerzenia kompetencji głowy państwa.
Zagrożenie dla wymiaru sprawiedliwości: Obowiązek kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów przy aktach wskazanych w omawianym rozstrzygnięciu – obejmujących m.in. wyznaczanie przewodniczących zgromadzeń, powierzanie kierowania izbami Sądu Najwyższego, wskazywanie sędziów do Izby Odpowiedzialności Zawodowej czy mianowanie asesorów – nigdy wcześniej nie był kwestionowany. Podejmowanie takich czynności bez wymaganej kontrasygnaty mogłoby prowadzić do kolejnych wadliwych powołań i pogłębić istniejący kryzys konstytucyjny.
