Obok pełnego tekstu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ogłaszanego w językach państw Unii publikuje się też oficjalne streszczenie orzeczenia, zazwyczaj w językach francuskim i państwa, którego sprawa była rozstrzygana. Dotycząca naszego Trybunału Konstytucyjnego sprawa C-448/23 nie doczekała się jeszcze wersji polskiej. Monitor zdecydował się opublikować więc owo streszczenie w tłumaczeniu automatycznym z niewielkimi korektami. Za niedoróbki przepraszamy.

Sprawa C-448/23 Komisja Europejska Przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej

 Wyrok Sądu (Wielka Izba), 18 grudnia 2025 r. [Streszczenie]

(Niewywiązanie się przez państwo członkowskie z obowiązków – artykuł 2 TUE – artykuł 4(3) TUE – drugi podpunkt artykułu 19(1) TUE – rządy prawa – skuteczna ochrona sądowa w obszarach objętych prawem UE – zasady autonomii, pierwszeństwa, skuteczności i jednolitego stosowania prawa UE – zasada wiążącego wpływu orzecznictwa Trybunału – wyroki Trybunału Konstytucyjnego, Polska) – Orzeczenia Trybunału i środki tymczasowe na podstawie artykułu 279 TFUE dotyczące drugiego podpunktu artykułu 19(1) UI – Odrzucenie przez Trybunał Konstytucyjny (Trybunał Konstytucyjny) tych wyroków i środków tymczasowych jako ultra vires – Narodowa tożsamość konstytucyjna – Zakaz stosowania przez Trybunał Konstytucyjny (Trybunał Konstytucyjny) wszystkim organom władz publicznych na podstawie artykułu 2 i 19, Drugi podpunkt ustępu 1 UI – Drugi akapit artykułu 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej – Wymóg istnienia niezależnego i bezstronnego trybunału, wcześniej ustanowionego ustawą – Nieregularny skład Trybunału Konstytucyjnego (Trybunał Konstytucyjny))

1. Państwa członkowskie – Zobowiązania – Niewywiązanie się z zobowiązań – Odpowiedzialność – Zakres – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego

(Art. 258 TFUE)

(patrz paragrafy 100, 101)

2. Państwa członkowskie – Obowiązki – Zapewnienie środków zaradczych wystarczających do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej – Przestrzeganie zasady niezależności sądownictwa – Prymat i bezpośredni skutek prawa UE – Obowiązki sądów krajowych – Obowiązek odrzucenia z własnej inicjatywy wszelkich krajowych przepisów lub praktyk, które wykluczają pełną skuteczność przepisu prawa UE mającego bezpośrednie działanie

(Art. 19(1)(2d) TUE)

(patrz paragrafy 113-117)

3. Państwa członkowskie – Zobowiązania – Ustanowienie środków zaradczych wystarczających do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej – Przestrzeganie zasady niezależności sądownictwa – Prawo do niezależnego i bezstronnego trybunału ustanowionego wcześniej przez prawo – Prymat i bezpośredni skutek prawa UE – Orzecznictwo konstytucyjne wykluczające stosowanie przez sądy krajowe prawa UE interpretowanego przez Trybunał – Niedopuszczalne

(Art. 19(1)(2d) TUE)

(patrz paragrafy 121-125)

4. Państwa członkowskie – Obowiązki – Ustanowienie środków zaradczych wystarczających do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej – Przestrzeganie zasady niezależności sądownictwa – Poszanowanie rządów prawa – Orzecznictwo konstytucyjne odmawiające uznania środków tymczasowych nakazanych przez Trybunał Sprawiedliwości mających na celu zachowanie prawa do skutecznej ochrony sądowej przed niezależnym trybunałem – Jawne naruszenie jurysdykcji Trybunału – Niedopuszczalne

(Art. 19(1)(2d) TUE; Art. 279 TFUE)

(patrz paragrafy 130-133, 138-141)

5. Państwa członkowskie – Obowiązki – Ustanowienie środków zaradczych wystarczających do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej – Przestrzeganie zasady niezależności sądownictwa – Prymat i bezpośredni wpływ prawa UE – Poszanowanie rządów prawa – Orzecznictwo konstytucyjne odrzucające pierwszeństwo prawa UE nad krajowymi normami konstytucyjnymi – Niedopuszczalne – Pojęcie tożsamości narodowej państwa członkowskiego – Naruszenie tej koncepcji w wyniku przestrzegania przepisów Zasady i wartości Unii Europejskiej – Brak

(Art. 19(1)(2d) TEU; Art. 279 TFUE)

(patrz paragrafy 178-186, 191-195)

6. Państwa członkowskie – Zobowiązania – Ustanowienie środków zaradczych wystarczających do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej – Przestrzeganie zasady niezależności sądownictwa – Prymat i bezpośredni wpływ prawa UE – Zasada, że orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości jest wiążące – Obowiązki sądów krajowych – Orzecznictwo konstytucyjne jednostronne i definitywne orzekające o zakresie uprawnień przyznanych Unii Europejskiej – Niedopuszczalne – Orzecznictwo odmawiające przestrzegania decyzji Trybunału i zakazujące wszystkim organom organów publicznych stosowania prawa UE w rozumieniu Trybunału – Niedopuszczalne – Pojęcie tożsamości narodowej państwa członkowskiego – Osłabienie tego pojęcia w wyniku interpretacji prawa UE przez Trybunał – Brak

(Art. 4(1) i (2), 5(2), 13(2) oraz 19(1)(2d) TEU; art. 267 i 344 TFUE)

(patrz paragrafy 203-214, 218-233)

7. Państwa członkowskie – Obowiązki – Ustanowienie środków zaradczych wystarczających do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej – Przestrzeganie zasady niezależności sądownictwa – Prawo do niezależnego i bezstronnego trybunału ustanowionego wcześniej przez prawo – Mianowanie sędziów Trybunału Konstytucyjnego i jego Prezesa z jawnym naruszeniem podstawowych zasad systemu sądowniczego – Warunki powołania budzące uzasadnione wątpliwości w oczach stron postępowania, jeśli chodzi o niezależność i bezstronność tych osób – Nieregularny skład tego sądu – Niedopuszczalny

(Art. 19(1)(2d) TEU; Art. 258 TFUE)

(patrz paragrafy 273-276, 279-281, 287-291, 293, 294)

Podsumowanie

Rozpatrując po raz pierwszy powództwo o niewywiązanie się z obowiązków dotyczące dwóch orzeczeń krajowego trybunału konstytucyjnego, który uznał, że szereg przepisów i zasad konstytucyjnych ram Unii Europejskiej jest niezgodny z Konstytucją Narodową, Trybunał, zasiadający jako Wielka Izba, podtrzymuje powództwo wniesione przez Komisję przeciwko Polsce. Po pierwsze, potwierdza między innymi zakres zasad prymatu, autonomii i skuteczności prawa UE oraz wiążącego wpływu orzecznictwa Trybunału. Po drugie, orzeka o konsekwencjach bezprawnego powołania członków trybunału konstytucyjnego dla jego statusu jako „niezależnego i bezstronnego trybunału wcześniej ustanowionego przez prawo” w rozumieniu drugiego podpunktu artykułu 19(1) TUE.

W październiku 2015 roku Sejm siódmej kadencji (Sejm, Polska) wybrał pięć osób na stanowiska sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Trzech z nich miało zastąpić sędziów, których kadencje wygasły 6 listopada 2015 roku, a dwóch innych miało zakończyć kadencję w grudniu 2015 roku. Miesiąc później, po wyborach parlamentarnych 25 października 2015 roku, Sejm ósmej kadencji przyjął pięć uchwał stwierdzających, że wybory nie mają mocy prawnej, i w grudniu 2015 roku wybrano pięć nowych osób na te stanowiska. Trzech z nich, mianowicie H.C. [Henryk Cioch], L.M [Lech Morawski]. i M.M. [Mariusz Muszyński], miało zastąpić sędziów, których kadencje wygasły 6 listopada 2015 roku, a dwóch z nich miało zastąpić sędziów, których kadencja zakończyła się w grudniu 2015 roku. Te pięć osób zostało następnie zaprzysiężonych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak ówczesny prezes Trybunału Konstytucyjnego odmówił dopuszczenia czterech z tych zaprzysiężonych sędziów do czasu wyjaśnienia kwestii ważności ich wyboru przez Sejm.

W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny wydał dwa orzeczenia (1), w których zasadniczo stwierdził, że wybór trzech sędziów z siódmej kadencji Sejmu na miejsce tych, których kadencja miała zakończyć się 6 listopada 2015 roku, był ważny, ale Sejm nie miał prawa wyboru dwóch sędziów na miejsce tych, których kadencja miała wygasnąć w grudniu 2015 roku, czyli w trakcie nowej kadencji parlamentu. Wskazał również, że Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej był zobowiązany do przyjęcia przysięgi od trzech sędziów wybranych w październiku 2015 roku, ponieważ nie miał w tej kwestii żadnej swobody.

Jednak pomimo tych decyzji, żadna z trzech osób wybranych w październiku 2015 roku nie złożyła przysięgi przed Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej ani nie objęła urzędu w tym sądzie.

Następnie, 20 grudnia 2016 roku, sędzia J.P., która była wówczas prezesem Trybunału Konstytucyjnego, upoważniła H.C., L.M. i M.M. do zasiadania w tym sądzie.

Tego samego dnia zwołało posiedzenie walnego zgromadzenia sędziów tego sądu, zaplanowane na ten sam dzień, w celu wyboru kandydatów na stanowisko Prezesa Trybunału Konstytucyjnego oraz przedstawienia ich Prezydentowi Republiki.

Spośród czternastu sędziów tego sądu obecnych na zgromadzeniu ogólnym, tylko sześcioro, w tym H.C., L.M. i M.M., wzięło udział w wyborach kandydatów na stanowisko prezesa. Następnie prezydentowi Rzeczpospolitej przedstawiono dwoje kandydatów: sędzię J.P. 9Julię Przyłębską], która otrzymała pięć głosów, oraz sędziego M.M., który otrzymał jeden głos. Następnego dnia Prezydent Republiki mianował sędzię J.P. na stanowisko Prezesa Trybunału Konstytucyjnego.

W dniach 14 lipca (2) i 7 października (3) 2021 roku Trybunał Konstytucyjny wydał dwa orzeczenia dotyczące niezgodności z polską Konstytucją (4) orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, odnoszącego się między innymi do obowiązku na mocy drugiego podpunktu artykułu 19(1 TUE) zapewnienia skutecznej ochrony sądowej („wyroki rozpatrywane”).

Przyjmując pogląd, że w świetle wyroków Trybunału Konstytucyjnego Polska nie wywiązała się ze swoich obowiązków wynikających z prawa UE, (5) Komisja wniosła powództwo o niewywiązanie się z obowiązków do Trybunału Sprawiedliwości na podstawie artykułu 258 TFUE.

Ustalenia Sądu

Wstępnie Trybunał przypomina, że na mocy artykułu 258 TFUE państwo członkowskie może uznać, że nie wypełniło swoich zobowiązań, niezależnie od organu państwa, którego działanie lub brak działań spowodowały niewywiązanie się z obowiązków, w tym gdy orzecznictwo sądu konstytucyjnego państwa członkowskiego może stanowić niewywiązanie się z obowiązków wynikających z prawa UE.

Pierwsza skarga

Jeśli chodzi przede wszystkim o rzekomą niezgodność między drugim podpunktem artykułu 19(1) TUE a wyrokiem z 7 października 2021 r., Trybunał przypomina, że przepis ten wymaga od państw członkowskich zapewnienia systemu środków zaradczych i procedur prawnych zapewniających prawo do skutecznej ochrony sądowej w obszarach objętych prawem UE. Wśród wymogów, które muszą spełnić sądy krajowe, należy niezależność i bezstronność tych organów, co konkretnie wyraża fundamentalną wartość praworządności zagwarantowanej w artykule 2 TUE, której przestrzeganie jest wiążące zarówno dla Unii Europejskiej, jak i państw członkowskich.

To Trybunał musi określić te wymagania w kontekście zadania powierzonego mu przez pierwszy podpunkt artykułu 19(1) TUE, czyli zapewnienie przestrzegania prawa przy interpretacji i stosowaniu Traktatów.

W tym kontekście Trybunał zauważa, że drugi podpunkt artykułu 19(1) TUE nakłada na państwa członkowskie jasny, precyzyjny i bezwarunkowy obowiązek osiągnięcia rezultatu, którego bezpośredni skutek oznacza, zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa UE, że każdy przepis krajowy, orzecznictwo lub praktyka sprzeczna z tym artykułem musi zostać odrzucona.

W konsekwencji każdy krajowy przepis lub praktyka, która osłabia skuteczność prawa UE, odmawiając właściwemu sądowi możliwości podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu uchylenia krajowych przepisów prawnych, które mogłyby utrudnić pełną skuteczność bezpośrednio stosowanych przepisów prawa UE, jest niezgodna z wymogami wynikającymi z samej natury prawa UE.

Według Trybunału, interpretacja Konstytucji Polski dokonana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 7 października 2021 roku wyklucza wymogi wynikające z drugiego podpunktu artykułu 19(1) TUE, interpretowane przez Trybunał w jego orzecznictwie (7), z możliwości wejścia w życie w Polsce i zapewnienia pełnej skuteczności tego przepisu.

Po pierwsze, Cour constitutionnelle (Trybunał Konstytucyjny) tym wyrokiem odrzucił skutki stosowania drugiego podpunktu artykułu 19(1) TUE, interpretowanego przez Trybunał, dla sądów krajowych, poprzez ogólne wyłączenie prawa (jurysdykcji) tych sądów do kontroli legalności uchwał KRS proponujących mianowanie kandydatów na stanowiska sędziowskie. Po drugie, sąd ten (Trybunał Konstytucyjny) wykluczył jurysdykcję sądów krajowych do przeglądania legalności procedur dotyczących mianowania sędziów, w tym aktów powołania, do rozstrzygania wadliwości procesu powołania sędziego i w konsekwencji do uznania, że decyzja wydana przez sędziego powołanego w kontekście takich postępowań jest nieważna, gdy taka konsekwencja jest niezbędna w świetle rozpatrywanej sytuacji procesowej. Sąd (TSUE) stwierdza, że wykonywanie przez sąd krajowy zadań powierzonych mu przez traktaty oraz realizacja zobowiązań wynikających z tych traktatów, poprzez wprowadzenie w życie przepisu takiego jak drugi podpunkt artykułu 19(1) TUE, nie może być z definicji wykluczone.

Na koniec Trybunał stwierdza, że w zakresie, w jakim wyrok z 7 października 2021 roku wyklucza prawo polskich sądów do stosowania drugiego podpunktu artykułu 19(1) TUE, interpretowanego przez Trybunał, oraz wdrażania wszelkich środków niezbędnych do zapewnienia poszanowania prawa zainteresowanych osób do skutecznej ochrony sądowej w obszarach objętych prawem UE, ten wyrok jest wyraźnie niezgodny z wymogami zawartymi w tym przepisie, interpretowanym przez Trybunał w ramach wykonywania wyłącznej jurysdykcji w celu zapewnienia ostatecznej i wiążącej interpretacji prawa UE.

Jeśli chodzi po drugie, o rzekomą niezgodność między drugim podpunktem artykułu 19(1) TUE a wyrokiem z 14 lipca 2021 r., Trybunał zauważa, że artykuł 279 TFUE przyznaje mu uprawnienia do narzucania wszelkich środków tymczasowych, które uzna za konieczne, aby zapewnić pełną skuteczność ostatecznej decyzji, uniknąć luki w ochronie prawnej zapewnianej przez Trybunał oraz zapewnić skuteczne stosowanie prawa UE. W związku z tym przepisy krajowe regulujące organizację wymiaru sprawiedliwości mogą być przedmiotem środków tymczasowych, zarządzonych przez Trybunał i m.in. domagających się zawieszenia tych przepisów. Ten mechanizm byłby poddany w wątpliwość, gdyby przepis prawa krajowego mógł uniemożliwić uznanie wiążącego skutku środków tymczasowych zarządzonych przez Trybunał i w konsekwencji uniemożliwić sądowi krajowemu rozpatrującym spór regulowany przez prawo UE wprowadzenie tych środków tymczasowych.

W niniejszej sprawie środki tymczasowe zarządzone przez Sąd w postanowieniu w sprawie Komisja przeciwko Polsce (8) miały na celu zapewnienie pełnej skuteczności wyroku w postępowaniu o naruszenie wyroku wszczętym przez Komisję przeciwko Polsce, umożliwiając tym samym uniknięcie luki w ochronie prawnej zapewnianej przez Sąd na podstawie artykułu 19, drugi podpunkt ustępu 1 TUE.

Jednak w wyroku z 14 lipca 2021 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że te środki tymczasowe zostały przyjęte ultra vires, ponieważ Unia Europejska nie miała uprawnień do rozstrzygania organizacji i jurysdykcji polskich sądów ani postępowania przed tymi sądami. Zgodnie z tym wyrokiem te środki są zatem niezgodne z wiążącą erga omnes oraz ostatecznym charakterem wyroków tego sądu wynikających z artykułu 190(1) Konstytucji Polski. W ten sposób, przyjmując tę decyzję, Trybunał Konstytucyjny z jednej strony podważył samą zasadę polskiego obowiązku przestrzegania zobowiązań wynikających z drugiego podpunktu artykułu 19(1) TUE w zakresie organizacji wymiaru sprawiedliwości, a z drugiej strony odmówił uznania, w sposób ogólny i jawnie naruszając jurysdykcję Trybunału [Sprawiedliwości], środki tymczasowe zarządzone przez Komisję i mające na celu zachowanie prawa do skutecznej ochrony sądowej przed niezależnym sądem w Polsce, przewidzianego w drugim podpunkcie artykułu 19(1) TUE.

W tych okolicznościach Trybunał stwierdza, że Polska nie wywiązała się ze swoich zobowiązań wynikających z drugiego podpunktu artykułu 19(1) TUE, w świetle interpretacji Konstytucji Polski przez Trybunał Konstytucyjny w jego wyrokach z 14 lipca 2021 i 7 października 2021 roku.

Druga skarga

Jeśli chodzi przede wszystkim o naruszenie zasad autonomii, prymatu, skuteczności i jednolitego stosowania prawa UE, Trybunał przypomina, że porządek prawny UE posiada własne ramy konstytucyjne i zasady założycielskie, których zasadnicze cechy doprowadziły do powstania uporządkowanej sieci zasad, reguł i wzajemnie zależnych relacji prawnych łączących we wzajemności Unię i jej państwa członkowskie.

Jeśli chodzi o zasadę pierwszeństwa prawa UE, Trybunał przypomina, że wymaga on od wszystkich organów uprawnień państw członkowskich pełnego stosowania różnych przepisów UE. Tak więc fakt, że państwo członkowskie opiera się na przepisach prawa krajowego, w tym prawa konstytucyjnego, nie może podważyć jedności ani skuteczności prawa UE.

Trybunał podkreśla, że poszanowanie równości państw członkowskich wobec traktatów, na mocy artykułu 4(2) TUE, jest możliwe tylko wtedy, gdy państwa członkowskie z racji zasady pierwszeństwa prawa UE nie są w stanie wyegzekwować żadnych jednostronnych środków przeciwko porządkowi prawnemu UE. W tym samym kontekście Trybunał zauważa, że jednolite stosowanie prawa UE jest podstawowym wymogiem porządku prawnego UE. Taki wymóg jest wpisany w samo istnienie wspólnoty opartej na rządach prawa i jest niezbędny, aby zapewnić poszanowanie równości państw członkowskich wobec traktatów.

Trybunał zwraca również uwagę, że Unia Europejska składa się z państw, które dobrowolnie przestrzegały szeregu wspólnych wartości, poszanowania i promowania tych wartości, które stanowią podstawową zasadę wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi. Poszanowanie tych wartości, zawarte w zasadach zawierających prawnie wiążące zobowiązania wobec państw członkowskich, nie może być sprowadzone do obowiązku, którego państwo kandydujące jest zobowiązane spełnić, aby przystąpić do Unii Europejskiej i od którego mogłoby się uwolnić po jej przystąpieniu.

Nawet jeśli, jak wynika z artykułu 4(2) TUE, Unia Europejska szanuje tożsamość narodową państw członkowskich, wpisaną w ich fundamentalne struktury polityczne i konstytucyjne, w wyniku czego te państwa mają pewną swobodę w zapewnieniu wdrażania zasad rządów prawa, nie wynika z tego, że ten obowiązek co do osiągnięcia rezultatu może się różnić w zależności od państwa członkowskiego. Rzeczywiście, mimo odrębnych tożsamości narodowych, które Unia szanuje, państwa członkowskie przestrzegają koncepcji „rządów prawa”, którą dzielą, jako wartość wspólną dla własnych tradycji konstytucyjnych i którą zobowiązały się dalej przestrzegać. W związku z tym państwa członkowskie są zobowiązane do przestrzegania po pierwsze wymogu niezależności sądownictwa wynikającego z artykułu 2 i drugiego podpunktu artykułu 19(1) TUE, a po drugie z zasadą prymatu prawa UE oraz obowiązku powstrzymania się od podejmowania działań naruszających autonomię porządku prawnego UE.

Ponadto, ratyfikując Akt o Przystąpieniu, Polska zaakceptowała samą koncepcję Unii Europejskiej jako wspólnego porządku prawnego państw członkowskich i przystąpiła do tego porządku prawnego, opartego między innymi na zasadzie szczerej współpracy określonej w pierwszym podustępie artykułu 4(3) TUE.

Jeśli chodzi o twierdzenia Trybunału Konstytucyjnego w jego wyrokach, że z jednej strony artykuł 2 i drugi podpunkt artykułu 19(1) TUE, a z drugiej artykuł 4(3) TUE i artykuł 279 TFUE, w interpretacji Trybunału [Konstytucyjnego], są sprzeczne z różnymi zasadami zapisanymi w polskiej Konstytucji i podważają polską tożsamość konstytucyjną, Trybunał [Sprawiedliwości] orzeka, że wymogi wynikające z poszanowania wartości i zasad takich jak rządy prawa, skuteczna ochrona sądowa oraz niezależność sądownictwa nie mogą wpływać na tożsamość narodową państwa członkowskiego w rozumieniu artykułu 4(2) TUE. Dlatego ten ostatni przepis, podobnie jak artykuł 4(3) TUE i artykuł 279 TFUE, nie może zwolnić państw członkowskich z obowiązku spełniania tych wymogów.

Po drugie, w odniesieniu do naruszenia zasady wiążącego skutku orzecznictwa Trybunału [Sprawiedliwości], Trybunał zauważa, że zobowiązania Polski (9) mają również zastosowanie do zasad regulujących system sądowniczy Unii Europejskiej, a tym samym do podziału jurysdykcji między Trybunałem Sprawiedliwości a sądami krajowymi, wynikającego z traktatów.

W związku z tym Trybunał zauważa, że zgodnie z pierwszym akapitem artykułu 267 TFUE to wyłącznie Trybunał [Sprawiedliwości] rozstrzyga ważność aktów UE oraz udziela ostatecznej i wiążącej interpretacji prawa UE. Obowiązek sądów krajowych, wobec których nie przewidziano prawnych środków sądowych na mocy prawa krajowego, kierowania pytań do Trybunału Sprawiedliwości w celu wydania orzeczenia wstępnego, wynikający z trzeciego akapitu tego przepisu, ma na celu między innymi uniemożliwienie ustanowienia w jakimkolwiek państwie członkowskim krajowego orzecznictwa niezgodnego z przepisami prawa UE i stanowi w ten sposób konsekwencję wyłącznej jurysdykcji Trybunału wobec tego Trybunału. Szacunek. Ta wyłączna kompetencja jest ponadto potwierdzona przez artykuł 344 TFUE, zgodnie z którym państwa członkowskie zobowiązują się nie poddawać sporu dotyczącego interpretacji lub stosowania traktatów do żadnej innej metody rozstrzygania niż te przewidziane w traktatach.

Ponadto Trybunał wskazuje, że zasady i zasady określone w artykule 4(1), artykule 5(2) oraz pierwszym zdaniu artykułu 13(2) TUE nie upoważniają sądów krajowych do jednostronnego i definitywnego orzekania zakresu uprawnień przyznanych Unii Europejskiej ani przestrzegania ich ograniczeń. Określenie zakresu kompetencji Unii Europejskiej, podobnie jak kontrola zgodności z granicami tych kompetencji, koniecznie wiąże się z interpretacją postanowień traktatów, których ostateczna i wiążąca interpretacja jest sprawą Trybunału w taki sam sposób, jak wszystkich innych przepisów prawa UE.

Ponadto możliwość orzekania o zakresie uprawnień przyznanych Unii Europejskiej przez sądy krajowe nie byłaby zgodna z niezbędną spójnością systemu ochrony sądowej ustanowionego przez traktaty. To prawda, że to właściwe sądy krajowe interpretują konstytucję swojego państwa członkowskiego i określają możliwe ograniczenia nałożone przez tę konstytucję na przystąpienie tego państwa do Unii Europejskiej. Jednak od daty przystąpienia do Unii Europejskiej państwo członkowskie jest zobowiązane bez żadnych zastrzeżeń, z wyjątkiem tych przewidzianych w Akcie o Przystąpieniu, wszystkimi przepisami prawa pierwotnego oraz aktami przyjętymi przez instytucje Unii Europejskiej przed przystąpieniem do Trybunału.

Dlatego jeśli sąd krajowy nie jest pewien zakresu kompetencji Unii w danym obszarze lub ma wątpliwości co do ważności aktu prawa UE, ponieważ wykracza on poza zakres kompetencji Unii Europejskiej lub nie spełnia wymogu, by Unia Europejska szanowała tożsamość narodową państw członkowskich, wpisaną w ich fundamentalne struktury polityczne i konstytucyjne, to wyłącznie Trybunał [Sprawiedliwości], w kontekście orzeczenia wstępnego, powinien udzielić ostatecznej i wiążącej interpretacji przepisów prawa UE oraz uznać, w razie stosowności, ten akt za nieważny.

W związku z tym sąd państwa członkowskiego nie może, na podstawie własnej interpretacji przepisów prawa UE, prawomocnie uznać, że Trybunał [Sprawiedliwości] wydał decyzję naruszającą granice uprawnień przyznanych Unii Europejskiej, odmówić wykonania tej decyzji ani zakazać organom publicznym państwa członkowskiego, do którego należy ten sąd, stosowania orzecznictwa Trybunału lub stosowania przepisów prawa UE. jak interpretował [Trybunał Konstytucyjny]. To samo dotyczy decyzji sądu konstytucyjnego lub najwyższego państwa członkowskiego, który odmawia wykonania decyzji Trybunału, w szczególności z powodu przekroczenia przez niego jurysdykcji lub że decyzja ta zignorowała konstytucyjną tożsamość państwa członkowskiego, w świetle artykułu 4, paragraf 2 TUE.

Jeśli chodzi o ten ostatni przepis, Sąd zauważa, że nie ma on ani celu, ani skutku upoważniania sądu konstytucyjnego lub najwyższego państwa członkowskiego do odrzucenia zasady prawa UE z powodu ignorowania tożsamości narodowej tego państwa członkowskiego zdefiniowanej przez ten sąd konstytucyjny lub najwyższy. Artykuł 4(2) TUE, który należy interpretować w świetle struktury i celów Unii Europejskiej, nie przyznaje państwom członkowskim uprawnienia do jednostronnego odstępstwa od przepisów prawa UE poprzez powoływanie się na tę tożsamość narodową.

Sąd zatem orzeka, że gdy przed sądem krajowym zostanie podniesione pytanie dotyczące zakresu kompetencji Unii Europejskiej lub legalności aktu prawa wtórnego, ten sąd jest zobowiązany, jeśli dotyczy to interpretacji prawa UE i niezależnie od podstawy nieważności, szanować wyłączną jurysdykcję Trybunału, która jest fundamentalną cechą systemu sądowniczego Unii Europejskiej.

A dokładniej, jeśli sąd konstytucyjny lub najwyższy państwa członkowskiego uzna po pierwsze, że przepis wtórnego prawa UE, interpretowany przez Trybunał, narusza obowiązek poszanowania tożsamości narodowej tego państwa członkowskiego, ten sąd musi zawiesić postępowanie i skierować wniosek o wydanie wstępnego orzeczenia do Trybunału Sprawiedliwości w celu wydania orzeczenia wstępnego, zgodnie z artykułem 267 TFUE, w celu oceny ważności tego przepisu w świetle artykułu 4(2) TUE, ponieważ wyłącznie Trybunał ma jurysdykcję do uznania aktu UE za nieważny.

Jeśli chodzi o prawo pierwotne, jeśli sąd państwa członkowskiego uzna interpretację przez Trybunał przepisu tego prawa za naruszenie wymogów wynikających z artykułu 4(2) TEU, nie może, na podstawie własnej interpretacji prawa UE, prawomocnie uznać, że Trybunał wydał decyzję wykraczającą poza jego zakres jurysdykcji i, Dlatego odmawiam dalszego działania w tej decyzji. W takiej sytuacji to Trybunał, jeśli zajdzie taka potrzeba, musi złożyć wniosek o wydanie wstępnego orzeczenia, aby Trybunał mógł ocenić możliwy wpływ potrzeby uwzględnienia tożsamości narodowej danego państwa członkowskiego na tę interpretację.

Sąd stwierdza, że w świetle interpretacji Konstytucji Polski dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny w spornych wyrokach, Polska nie wypełniła swoich zobowiązań wynikających z zasad autonomii, prymatu, skuteczności i jednolitego stosowania prawa UE oraz na podstawie zasady wiążącego skutku orzecznictwa Trybunału.

Trzecia skarga

Po pierwsze, Trybunał bada okoliczności dotyczące procedury powołania H.C., L.M. i M.M. do Trybunału Konstytucyjnego w grudniu 2015 roku. W związku z tym, w świetle obowiązku państw członkowskich zapewnienia systemu środków i procedur prawnych zapewniających jednostkom prawo do skutecznej ochrony sądowej w obszarach objętych prawem UE, Trybunał przypomina, że Trybunał Konstytucyjny, jako sąd lub trybunał w rozumieniu prawa UE, może rozstrzygać kwestie dotyczące stosowania i interpretacji prawa UE. W związku z tym musi spełniać wymogi skutecznej ochrony sądowej, w szczególności wymóg dotyczący trybunału wcześniej ustanowionego przez prawo. Ten wymóg oraz wymóg niezależności obejmują proces mianowania sędziów oraz wymagają przestrzegania podstawowych zasad postępowania regulujących ich mianowanie.

Sąd podkreśla, że niezależność i bezstronność sędziego nie są podważane przez żadną nieprawidłowość, która może pojawić się w trakcie postępowania dotyczącego powołania tego sędziego. Jednak wymóg istnienia trybunału ustanowiony wcześniej przez prawo jest naruszany, gdy na podstawie ogólnej oceny, w szczególności, charakter i powaga tej nieprawidłowości stwarzają realne ryzyko, że inne gałęzie władzy, w szczególności wykonawcza, mogą skorzystać z nadmiernie uznaniowej władzy, zagrażając integralności rezultatu, do którego prowadzi proces mianowania, a tym samym siejąc uzasadnione wątpliwości, w oczach stron sporu, co do niezależności i bezstronności sędziego lub sędziów. To właśnie w przypadku fundamentalnych zasad, które stanowią integralną część ustanowienia i funkcjonowania tego systemu sądowniczego.

W tym kontekście, powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (10), Trybunał stwierdza, że powołanie trzech członków Trybunału Konstytucyjnego i objęcie przez nich obowiązków zostało dokonane z jawnym lekceważeniem podstawowych zasad dotyczących procedury mianowania sędziów tego sądu, które są integralną częścią ustanowienia i funkcjonowania polskiego systemu sądowniczego. Takie okoliczności rodzą uzasadnione wątpliwości w umysłach jednostek co do odporności sędziów na czynniki zewnętrzne, ich neutralności wobec interesów przed nimi oraz ich niezależności i bezstronności, które mogą podważyć zaufanie, jakie sprawiedliwość musi wzbudzać w jednostkach w społeczeństwie demokratycznym i rządach prawa.

Biorąc pod uwagę po drugie domniemane nieprawidłowości związane z mianowaniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w grudniu 2016 roku, Trybunał podkreśla, że osoba pełniąca to stanowisko odgrywa fundamentalną rolę w funkcjonowaniu tego sądu, kierując jego pracą, reprezentując go i wykonując inne funkcje przewidziane prawem. W związku z tym szczególnie ważne jest, aby [prezes] działał w wykonywaniu swoich funkcji obiektywnie i bezstronnie oraz aby podstawowe zasady regulujące procedurę mianowania na to stanowisko były zaprojektowane i przestrzegane w taki sposób, aby nie budziły uzasadnionych wątpliwości co do wykorzystania prerogatyw i funkcji Prezydenta jako narzędzia wpływu na działalność sądową tego sądu lub polityczną kontrolę nad tym sądem. oraz, ogólnie, co do odporności tego samego sądu na czynniki zewnętrzne i jego neutralności wobec interesów, które są w grze.

Po pierwsze, według Sądu, zarówno przedstawienie J.P. i pana M. Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej jako kandydatów na stanowisko Prezesa Trybunału Konstytucyjnego oraz powołanie J.P. na to stanowisko przez Prezydenta Rzeczpospolitej odbyły się z naruszeniem fundamentalnej zasady dotyczącej procedury powołania tego Prezesa.

W tym zakresie, nawet jeśli przedstawienie J.P. i M.M. jako kandydatów na stanowisko Prezesa Trybunału Konstytucyjnego mogłoby wydawać się zgodne z tą fundamentalną zasadą, Sąd zauważa, że trzech sędziów, których nominacja została unieważniona przez jawne naruszenie artykułu 194(1), Konstytucji Polski oraz niespełnienie wymogów wynikających z drugiego podpunktu artykułu 19(1) UU, czyli H.C., L.M. i M.M., były wśród sześciu sędziów, którzy podczas Walnego Zgromadzenia uczestniczyli w wyborach kandydatów na stanowisko Prezesa Trybunału Konstytucyjnego. W rezultacie zarówno ich udział w walnym zgromadzeniu, jak i głosy za wyborem kandydatów na stanowisko przewodniczącego były nieregularne, w wyniku czego J.P. nie uzyskiwał regularnie pięciu głosów wymaganych przez ustawę o postanowieniach wprowadzających.

Po drugie, Sąd stwierdza, że powołanie sędziego J.P. również naruszyło wyraźne naruszenie artykułu 194(2) Konstytucji Polski, (12), który jest podstawową zasadą procedury powołania na to stanowisko, ponieważ ten przepis wyklucza przedstawianie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej kandydatów proponowanych wyłącznie przez mniejszości lub przez niektórych sędziów.

Sąd stwierdza, że te nieprawidłowości mogą wywołać uzasadnione wątpliwości w umysłach stron, co do wykorzystania przez sędziego przywilejów i funkcji związanych z urzędem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego jako narzędzia wpływu na działalność sądową tego sądu lub politycznej kontroli nad tą działalnością oraz, W związku z tym, jeśli chodzi o niezależność i bezstronność tego sądu.

Ponadto Trybunał zauważa, że decyzje, w których uczestniczyły H.C., L.M., M.M. i J.P., nadal obowiązywały w polskim systemie prawnym w dniu upływu terminu określonego w rozsądnej opinii.

W świetle tych rozważań Trybunał stwierdza, że ponieważ Trybunał Konstytucyjny nie spełnia wymogów niezależnego i bezstronnego trybunału, wcześniej ustanowionego przez prawo, z powodu nieprawidłowości, które zakłóciły procedury mianowania trzech jego członków w grudniu 2015 roku oraz przewodniczącego w grudniu 2016 roku, Polska nie wywiązała się ze swoich zobowiązań wynikających z drugiego podpunktu artykułu 19(1) TUE;

1 wyroki z 3 grudnia 2015 (sprawa K 34/15) oraz 9 grudnia 2015 (sprawa K 35/15).

2 W wyroku z 14 lipca 2021 roku (sprawa P 7/20) Cour constitutionnelle (Trybunał Konstytucyjny) zbadał zgodność z Konstytucją Polski środków tymczasowych nałożonych na Rzeczypospolitą Polską przez Sąd, w szczególności środków tymczasowych wymagających zawieszenia stosowania przepisów prawnych powierzających Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego (Izba Dyscyplinarna), Polska) w sprawach dyscyplinarnych dotyczących sędziów. Trybunał Konstytucyjny uznał, że w zakresie, w jakim Sąd nałożył Polsce, na podstawie drugiego podpunktu artykułu 4(3) UU, w rozumieniu artykułu 279 TFUE, obowiązki ultra vires, przyjmując środki tymczasowe dotyczące organizacji i jurysdykcji polskich sądów oraz postępowania przed tymi sądami, orzecznictwo interpretujące te przepisy było sprzeczne z Konstytucją Polski. Co więcej, według Trybunału Konstytucyjnego, „normy stworzone […] przez Trybunał” nie powinien korzystać z zasad prymatu i bezpośredniego skutku prawa UE. Orzeczenie to miało efekt ex tunc i było skierowane do wszystkich adresatów stosujących prawo UE na terytorium Rzeczypospolitej.

3 W swoim wyroku z 7 października 2021 roku (sprawa K 3/21) Cour constitutionnelle (Trybunał Konstytucyjny) orzekł, że o ile organy UE przekraczają kompetencje przekazane przez Rzeczypospolitą Polską, a Konstytucja Polska przestaje być najwyższą normą porządku prawnego państwa, co podważa wykonywanie suwerenności Polski, pierwszy i drugi podpunkt artykułu 1, czytane w związku z artykułem 4(3) UU, są sprzeczne z konstytucją Polski. Interpretacja drugiego podpunktu artykułu 19(1) UU, przyznająca sądom krajowym uprawnienia do uchylania przepisów Konstytucji Polski lub opierania decyzji na przepisach uchylonych przez ustawodawcę lub uznanych za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny, narusza również Konstytucję Polski. Ponadto artykuł 2 i artykuł 19(1) TEU są sprzeczne z Konstytucją Polski, ponieważ przyznają sądom krajowym uprawnienia do kontroli bezprawności procedury mianowania sędziów, do przeglądu bezprawności uchwał Krajowej Rady Sądownictwa (Narodowej Rady Sądownictwa Polski) („KRS”) składających propozycje powołania Prezydentowi Rzeczypospolitej, ani nie kwestionować statusu sędziego.

4 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.

5 Komisja stwierdza po pierwsze, że Polska, w świetle interpretacji Konstytucji Polski przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniach z 14 lipca 2021 i 7 października 2021 roku, nie wypełniła swoich zobowiązań wynikających z drugiego podpunktu artykułu 19(1) UU. Po drugie, w świetle tych wyroków Polska nie spełniła swoich zobowiązań wynikających z ogólnych zasad autonomii, prymatu, skuteczności i jednolitego stosowania prawa UE oraz na zasadzie, że wyroki Trybunału Sprawiedliwości są dla niej wiążące. Po trzecie, według Komisji, ponieważ Trybunał Konstytucyjny nie spełnia wymogów niezależnego i bezstronnego trybunału, wcześniej ustanowionego ustawą, z powodu nieprawidłowości w procedurach powoływania trzech jego członków w grudniu 2015 roku oraz przewodniczącego w grudniu 2016 roku, Polska również nie wywiązała się ze swoich zobowiązań wynikających z artykułu 19, drugi podpunkt ustępu 1 TEU.

6 W odpowiedzi Polska w pełni zaakceptowała skargi zgłoszone przez Komisję. W takiej sytuacji to jednak do sądu należy ustalenie, czy domniemane niewywiązanie się z obowiązków istnieje, nawet jeśli dane państwo nie kwestionuje lub już nie kwestionuje tego naruszenia.

7 W szczególności wyroki z 2 marca 2021 r. A. B. i inni (powołanie sędziów do Sądu Najwyższego – postępowania) (C-824/18, EU:C:2021:153) oraz z 6 października 2021 r. W.Ż. (Izba Nadzwyczajnej Kontroli i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego – powołanie) (C-487/19, EU:C:2021:798).

8 Zarządzenie z 8 kwietnia 2020 r., Komisja przeciwko Polsce (C-791/19 R, EU:C:2020:277).

9 Zgodnie z zasadą szczerej współpracy określoną w pierwszym podpunkcie artykułu 4(3) TEU oraz na podstawie drugiego podpunktu artykułu 4(3) TEU.

10 Na mocy wyroku z 7 maja 2021 r. Xero Flor w Polsce sp. Z O.O. V. Polska (CE:ECHR:2021:0507JUD000490718, §§ 290 i 291), Europejski Trybunał Praw Człowieka, w odpowiedzi na pozew wniesiony przez firmę, której odwołanie konstytucyjne zostało odrzucone przez Trybunał Konstytucyjny, orzekł, że powołanie sędziego M.M., jednego z sędziów zasiadającego w składzie badającym jego odwołanie konstytucyjne, zostały naznaczone poważnymi nieprawidłowościami, naruszając samą istotę prawa do „trybunału ustanowionego przez prawo” zagwarantowanego w artykule 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, podpisanej w Rzymie 4 listopada 1950 roku. Ten sąd uznał, że wnioskodawca został pozbawiony tego prawa z powodu udziału pana M. w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zobacz także wyrok z 15 marca 2022 roku, Grzęda przeciwko Polska (CE:ECHR:2022:0315JUD00435721, § 277).

11 Artykuł 21(7) i (8) ustawy przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Ustawa o wprowadzeniu do Ustawy o organizacji Trybunału Konstytucyjnego i postępowaniu przed nim oraz Ustawa o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, („Ustawa o postanowieniach wprowadzających”) stanowi: „7. Zgromadzenie Ogólne nominuje na stanowisko Prezesa [Trybunału Konstytucyjnego], w formie uchwały, wszystkich sędziów [Trybunału Konstytucyjnego], którzy uzyskali co najmniej pięć głosów w głosowaniu wymienionym w punkcie 5. 8. Jeśli wymagana liczba głosów wymieniona w punkcie 7 została uzyskana przez tylko jednego sędziego [Trybunału Konstytucyjnego], Zgromadzenie Ogólne nominuje na stanowisko Prezesa [Trybunału Konstytucyjnego], w postaci uchwały, sędziego [Trybunału Konstytucyjnego], który uzyskał wymaganą liczbę głosów co najmniej pięciu oraz sędziego [Trybunału Konstytucyjnego], który uzyskał największe poparcie spośród sędziów [Trybunału Konstytucyjnego]. Trybunał Konstytucyjny], którzy nie osiągnęli wymaganej liczby co najmniej pięciu głosów. »

12 Na mocy tego przepisu Prezesa i Wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego mianuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej spośród kandydatów zgłoszonych przez Zgromadzenie Sędziów Trybunału Konstytucyjnego.