„17 czerwca obchodzimy 35. rocznicę podpisania polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy, a 16 października – taką samą rocznicę polsko-niemieckiej umowy (zawartej w formie wymiany not) o wsparciu finansowym RFN dla ofiar prześladowań nazistowskich i utworzeniu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”.

25 lat temu, 17 lipca 2000 r., na zakończenie wielostronnych rokowań podpisane zostało w Berlinie Wspólne Oświadczenie, którego rezultatem było stworzenie ram prawnych dla indywidualnych wypłat dla zapomnianych ofiar nazizmu z Europy Środkowej i Wschodniej, w tym ofiar pracy przymusowej. Podobne rozwiązanie uzgodniono kilka miesięcy później z Austrią.
Wypłata ostatnich indywidualnych świadczeń dla żyjących w Polsce ofiar niemieckich prześladowań zakończona została w 2006 r. Dokonywano ich za pośrednictwem niemieckiej Fundacji „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość” oraz Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie. […]

W wywiadzie udzielonym 28 kwietnia 2026 r. ambasador Niemiec w Polsce, Miguel Berger, ocenił, że „w Niemczech już wszyscy zrozumieli konieczność humanitarnego gestu wobec polskich ofiar niemieckiego nazizmu”. Dodał przy tym, że „chodzi tu o absolutnie polityczną decyzję”, na którą – jak zaznaczył – musimy jeszcze poczekać.

Przedłużający się okres rozważań po stronie niemieckiej zdaje się nie uwzględniać, że upływ czasu jest nieubłagany, a ofiary stopniowo odchodzą – one nie mają już czasu czekać i pozostawać zakładnikami biurokratycznych przeszkód lub politycznych kontrowersji. Niektórzy mówią wręcz: „Czekają, aż umrzemy.”

Czy można się na to godzić? […]”