[…] Trybunał Konstytucyjny począwszy od końca 2016 roku popełnia podwójne samobójstwo: instytucjonalne i moralne. Instytucjonalne dlatego, że orzeczenia TK, mówię o orzeczeniach w sprawach ustrojowych, albo nie mają związku z Konstytucją RP, albo stoją w sprzeczności z regulacją konstytucyjną – mówił prof. Mirosław Wyrzykowski, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku w wywiadzie udzielonym red. Piotrowi Pacewiczowi z OKO.press pt. „Jak zrzucić antykonstytucyjne kajdany„.
[…] Pierwszy [przykład] to orzeczenie z października 2021 w sprawie rzekomej niezgodności traktatów europejskich z przepisami konstytucji. Na wniosek premiera Mateusza Morawieckiego Trybunał w pełnym składzie orzekł, że przepisy Traktatu o Unii Europejskiej, w istocie statuujące Unię, są niezgodne z Konstytucją RP. O żenującej jurydycznej jakości orzeczenia wypowiedział się w zdaniu odrębnym sędzia, skądinąd „dubler”, Mariusz Muszyński [był w TK do grudnia 2025 – red.]. Stwierdził, że „chcąc skompromitować wyrok, wystarczy sięgnąć do uzasadnienia” […] Ustrojowy wymiar, w wymiarze krajowym i europejskim, błędów orzeczniczych Trybunału znalazł wyraz w orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-448/23 z 18 grudnia 2025 roku. TSUE stwierdził, że polski Trybunał Konstytucyjny nie jest niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym na mocy ustawy, jak tego wymaga art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu, wzmocniony treścią art. 47 Karty Praw Podstawowych UE. I jeszcze – Trybunał Konstytucyjny jest sądem wadliwie obsadzonym, bowiem w jego skład wchodzą dwaj „dublerzy”, a dodatkowo obciążony jest wadliwą procedurą wyboru Prezesa TK. […] Drugą stroną, jasną stroną, jest tu Konstytucja RP. I lojalność wyłącznie wobec Konstytucji. Udział nowo wybranych sędziów w rozstrzyganiu problemów konstytucyjnych stworzy przesłanki do pełniejszej dyskusji, będą przedstawiane różne racje konstytucyjne, a nie pozakonstytucyjne. I zniknie ta paraliżująca w wielu przypadkach groźba restrykcji ze strony prezesa TK, gdy sędzia zgłasza wolę złożenia zdania odrębnego.Restrykcja prezes Julii Przyłębskiej polegała nie tylko na tym, że zmieniała składy już wcześniej wyznaczone, ale wymieniała także sędziów-sprawozdawców, których projekty rozstrzygnięć mijały się z jej wyobrażeniami. […] [N]adal [jest] dwóch „sędziów-dublerów”. Ich obecność w składach orzekających zatruwa rozstrzygnięcia TK, bo nie jest to sąd w rozumieniu art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, co – tak na marginesie – potwierdził sam Trybunał Konstytucyjny w odpowiedzi na wyrok ETPC z 2021 roku w sprawie Xero Flor przeciwko Polsce. […] [W kwestii nieprzyjęcia ślubowania od czworga nowo wybranych sędziów Trybunału] Pan Zbigniew Bogucki […] próbował argumentować, że skoro w czasie prezydentury Karola Nawrockiego powstały tylko dwa wakaty, to zaproszenie jest tylko dla dwojga sędziów. Taka argumentacja nie tylko nie znajduje podstawy konstytucyjnej, ale nawet cienia pozoru podstawy, bowiem prezydent w zakresie obsadzania TK nie ma żadnych kompetencji. […] [C]ała szóstka została wybrana w tej samej procedurze. Jakie jest więc uzasadnienie dla dopuszczenia do złożenia ślubowania przez dwoje sędziów i niedopuszczalnej zwłoki w przyjęciu ślubowania pozostałych czworga sędziów. […] [O]rzeczenia wydane z udziałem sędziów „dublerów” nie są orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego, w związku z tym nie należy ich drukować. Skoro udział „dublerów” powoduje, o czym już mówiliśmy, że TK nie jest sądem, bo nie jest właściwie obsadzony, to nie mamy tu do czynienia z wyrokami TK jako sądu, lecz nie mającymi znaczenia prawnego wypowiedziami grupy sędziów.
Tymczasem przedmiotem publikacji mają być wyroki Trybunału Konstytucyjnego, a zatem w istocie nie ma tutaj przedmiotu decyzji o ewentualnym druku. Udział „dublerów” powoduje, że zainfekowany jest system kontroli konstytucyjności prawa. […] Jesteśmy w takiej sytuacji, że musimy poszukiwać nieortodoksyjnych rozwiązań. Trudnych, czy wręcz dotychczas niewyobrażalnych dla prawnika, bo prawnikowi ciężko wyjść poza reguły, jakie poznawał na studiach i podczas praktyki zawodowej, sądowej, prokuratorskiej (mniej dotyczy to adwokatów, którzy częściej szukają rozwiązań nieortodoksyjnych w obronie klienta).
To oznacza, że musimy twórczo myśleć o regulacjach prawnych, zawsze interpretując prawo w sposób przyjazny Konstytucji RP i prawu europejskiemu, które jest elementem polskiego porządku prawnego, i szukając rozwiązań adekwatnych do powstałej sytuacji. […] [N]ie powinniśmy zapominać [o pani Krystynie Pawłowicz,] mimo że już jej w TK nie ma. Chodzi o jej zachowanie wobec przedstawicieli innego konstytucyjnego organu państwa, jakim jest Rzecznik Praw Obywatelskich. Miało to miejsce w sprawie dotyczącej zgodności podstaw prawnych Unii Europejskiej z Konstytucją RP. Komentarze, pytania, reakcje pani sędzi można byłoby porównać do przemocowych zachowań woźnego w szkole.[…] Zachowania tej osoby, zasiadającej w składzie orzekającym, w najwyższym stopniu nie licowały z godnością sędziego, a szczególnie sędziego Trybunału Konstytucyjnego. […] [S]amobójstwo Trybunału Konstytucyjnego, które doprowadziło do jego śmierci klinicznej, było wspomagane po 2015 roku przez konstytucyjne organy państwa: Prezydenta, Sejm i Senat w latach 2015-2019, a w latach 2019-2023 dodatkowo przez Radę Ministrów, Prezesa Rady Ministrów, Prokuratora Generalnego. Teraz rodzi się nadzieja na to, że powoli, z trudem, będziemy mogli dokonać odrodzenia Trybunału Konstytucyjnego. […]
