Konfrontacja świadków to stawienie ich czoło w czoło. Na oko widać, że za tym stoi łacina. Frons to czoło właśnie.
Odrębne zdanie Józefa Zycha przy umorzeniu sprawy Manowskiej w Trybunale Stanu jest znaczące. Najstarszy członek składu postąpił przyzwoicie, dwaj pozostali ‒ odrębnie.
Niezwykle wyważone i odpowiedzialne było telewizyjne wystąpienie Bernarda Błaszczuka, wójta gminy Wyryki, na którą spadł… (no właśnie?). Są kraje, które od polityków wymagają terminowania w samorządzie. Warto to u nas rozważyć.
Francja, maj 1941. Z dziennika Paula Claudela. Jego rozmowa z szefem sprawiedliwości (był nim Joseph Barthélemy) w rządzie Vichy: „Powiedział mi dosłownie: »Sprawiedliwości już nie ma! ‒ A honor, panie ministrze? ‒ Od zawieszenia broni nie ma już honoru«.”
Ripa w swojej „Ikonologii” przedstawił kuratelę jako „niewiastę w wieku dojrzałym” trzymającą księgę buchalteryjną i wagę. Rąbek jej szaty okrywa podopieczne dziecko. Blisko niej symbol czujności ‒ kogut.
O chochliku vel diabliku drukarskim, który może wskoczyć na teksty ustaw i kodeksów, tak przed laty napisał Stanisław Jerzy Lec: „Jego żadna litera lękiem nie napawa. Nawet litera prawa.”
Napisane w Konstytucji 3 Maja: „Jako zaś prawodawstwo sprawowane być nie może przez wszystkich, i Naród wyręcza się w tej mierze przez Reprezentantów czyli Posłów swoich, dobrowolnie wybranych.”
Teraz wiem, dlaczego ekipa Ziobry zwała sędziów kastą. Toż to dowód, że eksminister i jego ludzie w klasycznej grece byli nadzwyczaj biegli (w tym zbiegły na Białoruś były sędzia Szmyt). Po grecku sędzia to dikastes.
Adwokat Huld w radach udzielanych Józefowi K. wspomniał, że „potężny organizm sądowy utrzyma się zawsze w swego rodzaju choćby chwiejnej równowadze”. Tamże zalecenie, by podsądny zdał się w całości na obrońcę. C.d. w „Procesie” Franza Kafki.
Chalifin w prawie żydowskim oznaczał wymianę jako dopuszczalny sposób nabycia własności rzeczy ruchomej.
Jak wiemy z księgi przygód don Kichota, Sanczo chwalił swego pana, że „zna na pamięć wszystkie prawa błędnego rycerstwa”.
Alfabetyczny wykaz autorytetów z dziedziny prawa cywilnego z listą ich dzieł i cytatami, jak czytamy w „Listach ciemnych mężów”, był zwany Flores legum (Kwiaty prawa).
§ § § § §
Świadek, wedle prawa kanonicznego, ma dostawać pytania krótkie, odpowiednie do jego inteligencji, „nie podchwytliwe, nie podstępne, nie sugerujące odpowiedzi, dalekie od jakiejkolwiek obrazy i należące do sprawy, o którą chodzi.” Oryginał kanonu 1564 zaczyna się słowami Interrogationes breves sunto.
W powieści Manna czytamy, że powódka wniosła pozew o rozwód oparty na zarzucie „złośliwego jej opuszczenia”. W trakcie sprawy pozwany zmienił początkowe stanowisko i zgodził się na oddanie posagu żonie. Wtedy to małżeństwo pani Buddenbrook i pana Permanedera zostało prawomocne rozwiązane.
Irving Stone jest autorem biografii legendy amerykańskiej adwokatury. „W imieniu obrony” (KiW 1975) to powieść, której bohaterem jest Clarence Darrow (1857-1938). Wybrane przypadkowo tytuły kilku rozdziałów: „Kto jest przestępcą?”, „Czy adwokat może być uczciwym człowiekiem?”, „W obronie tych, których bronić się nie da.”
Ależ zaufanie! Sześciu braci Forsyteʼów, wzajemnie się podejrzewających, „czy aby który z nich nie jest bogatszy od innych”, miało wspólnego notariusza. Okoliczność tę upamiętnia saga ich rodu.
Domicyliat to osoba trzecia, u której weksel jest płatny. Kolejny termin z przedwojennej ustawy wekslowej.
Konfucjańska mądrość: „Miłosierdzie i sprawiedliwość bez uprzejmości nie są doskonałe”.
Ów powyższy werset uzupełniam późniejszym, europejskim, z „Miarki za miarkę” Szekspira: „Nie zawsze, co się miłosierdziem zdaje, jest miłosierdziem.”
W zbiorze facecji prof. Krzyżanowskiego jest opowiastka o przekupnym prawniku. Ów wziął od ubogiej wdowy honorarium w postaci krowy, ale potem skusił się na wyższe (wół) od przeciwnika. Kobieta, widząc, że obrońca o nią nie dba, zawołała: „Panie, źle idzie krowa!”. A oszust na to: „Bo ją wół ciągnie”.
Marian Sworzeń
prawnik, pisarz, członek PEN Clubu, autor książek „Dezyderata. Dzieje utworu, który stał się legendą”, „Opis krainy Gog” i „Czarna ikona – Biełomor”
Zdjęcie: Stanisław Jerzy Lec, 1966 rok. Autor: Jan Popłoński. Źródło: Wikimedia Commons
