Po raz pierwszy w najnowszej, trzydziestopięcioletniej historii odrodzonej Rzeczpospolitej, po ostatnich wyborach prezydenta wciąż debatuje się nad nie do końca pewnym wynikiem, nad rolą Sądu Najwyższego w stwierdzeniu ważności wyboru i wszelkimi okolicznościami prawnymi tego faktu. Swoją opinię w tej kwestii na zlecenie Sejmu przedstawił świetny konstytucjonalista, dr hab. Piotr Radziewicz, a opublikował „Przegląd Sejmowy” nr 4/2025.

Piotr Radziewicz pisze:

Jak się wydaje, konieczność podjęcia przez Sąd Najwyższy uchwały w sprawie stwierdzenia ważności wyboru Prezydenta RP przed jego zaprzysiężeniem wobec Zgromadzenia Narodowego wspierają mocne argumenty systemowe i funkcjonalne. Dopuszczenie możliwości obsadzenia urzędu prezydenckiego bez uprzedniego orzeczenia Sądu Najwyższego prowadziłoby do trudnych do wyobrażenia negatywnych konsekwencji i groziłoby rozchwianiem całego porządku prawnego państwa. Oznaczałoby to bowiem, że potwierdzenie ewentualnej nieważności wyboru Prezydenta RP mogłoby nastąpić post factum, w czasie, gdy osoba piastująca to stanowisko sprawowałaby już swoją funkcję, wydawała akty urzędowe oraz stanowiła akty normatywne (np. rozporządzenia).

Konkludując swoje rozważania Piotr Radziewicz stwierdza:

Można wyobrazić sobie sytuację, w której uchwała stwierdzająca ważność wyboru Prezydenta RP nie zostanie podjęta przed końcem kadencji ustępującego Prezydenta RP bądź – wbrew art. 324 § 3 in fine Kodeksu wyborczego – nie zostanie ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Wówczas dojdzie do przerwania ciągłości funkcjonowania urzędu prezydenckiego. Konstytucja RP nie przewiduje bowiem w tym wypadku możliwości zastępczego wykonywania obowiązków Prezydenta RP przez Marszałka Sejmu. Wobec tego należy postulować, by rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego zapadało i było ogłaszane w Dzienniku Ustaw bez zbędnej zwłoki, bezwzględnie przed upływem kadencji ustępującego Prezydenta RP.

Zdjęcie: Piotr Molęcki, Kancelaria Sejmu